ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
711
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
سقمونيا ، و اهرن مىكويذ ده هليله ببايذ جوشيذن و « 1 » دانكنيم « 2 » سنك سقمونيا با « 3 » اندكى شكّر و اكر اين « 4 » سقمونيا نخواهد بحقنه نرم شكم بايذ آوردن به آب تويج كورا بتازى لبلاب « 5 » كويند ناجوشانيده خام مقدار نيم من « 5 » بخورذ با شكّر ، و من هر شبى آلو داذمى بجلّاب فرغار كرده و يكبار بسحركاه آب آلو داذمى با كشكاب هم روز نوبه « 6 » و هم روز فترت ( f . 567 ) ، وز « 7 » كوشت و شيرينيها بازداشتمى ، و كر همه جلّاب بوذى جه مايهى جيز تلخ از نخست از جيزى « 8 » شيرين بوذ . اينك بدينسان بوذ علاج تب غب خالص دايره و دايمه . باز اكر غب غير خالص بوذ اكنون دراز كردذ [ و دير مانذ ] « 9 » و سبب اين آن بوذ كى سبب « 10 » متضاد « 11 » بوذ اعنى صفرا و بلغم ، از بهر بلغم « 12 » همى « 12 » كرم بايذ كردن ، وز « 7 » بهر صفرا سرد بايذ كردن ، و ديكر ضعف قوّت بوذ و بسيارى مايه ، از بهر قوّت غذا بايذ دادن ، وز « 7 » بهر مايه روزه بايذ داشتن تا آن مايه « 13 » تحليل بديرذ ، و از بهر اينجنين حالها « 14 » را حاجت آيذ تا « 14 » از بهر قوّت نكه داشتن را يك روز غذا خورد وز « 7 » بهر آن تا مايه بسيار نكردذ يك روز روزه بايذ داشتن تا بر قوت كران نكردذ كى نضج نيابذ اخلاط ، و جنين كفتهاند امامان اين صناعت « 15 » غذا اندر قوّت بفزايذ و اندر مايه بيمارى نيز بيفزايذ « 16 » و كمغذائى از قوّت بكاهد وز « 7 » مايه بيمارى نيز بكاهذ ، اكنون ترا موازنه بايذ كردن ، اكر حاجت بزيادت قوّت است غذا
--> ( 3 - 1 ) - ف : دانكى و نيم سقمونيايا ( 2 ) - ب ه : ربع درهم ( 4 ) - ب ه : كس ( 5 - 5 ) - ف : خوانند ناجوشانيذه خام به مقدار نيمن ( 6 ) - ف : نوبت ( 7 ) - ف : و از ( 8 ) - ف : چيز ( 9 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 10 ) - ب ه : ايشان ( 11 ) - ف : مضاد ( 12 - 12 ) - ف : هم ( 13 ) - ب ه : ظ . ببرذ م : بروذ ( 14 - 14 ) - ف : حاجت يا ( 15 ) - ف : افزوده . كه ب ه : افزوده . كثرة الغذاء يزيد فى القوة و يزيد فى مادة المرض و قلة الغذاء ينقص من القوة و ينقص من المادة المرض . ( 16 ) - ف : بفزايذ